Với chi tiết PU thường xuyên gặp nước hoặc hơi ẩm, polyether là hướng nên yêu cầu nhà cung cấp đánh giá trước. Quyết định cuối cùng cần dựa trên mã vật liệu, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc và tải làm việc. Một số hệ polyester chuyên dụng cũng có khả năng chịu nước tốt. Vì vậy, yêu cầu báo giá cần mô tả môi trường cụ thể ngay từ đầu.
Vì sao cùng gọi là PU nhưng chịu nước khác nhau?
Polyester và polyether là hai nhóm polyol thường dùng để tạo phần mềm dẻo trong cấu trúc polyurethane. Đồng thời, thị trường có PU đúc và polyurethane nhiệt dẻo, thường viết là TPU. Khi xem bảng dữ liệu, cần xác định đúng cả nhóm vật liệu lẫn công nghệ sản phẩm đang đặt.
Đối với Elastollan TPU, BASF cho biết nước nóng hoặc hơi ẩm tác động kéo dài có thể làm đứt mạch polyester do thủy phân, kéo theo suy giảm cơ tính. Các dòng polyether có khả năng chống suy giảm này tốt hơn. Nhà sản xuất cũng lưu ý vai trò của chất ổn định và mức độ mềm của từng công thức. Tài liệu vật liệu Elastollan, mục Hydrolysis resistance.
Với PU đúc, Covestro có cả hệ TDI polyester và polyether. Hệ polyether PTMEG được giới thiệu cho khả năng kháng thủy phân, đồng thời một số hệ ester chuyên dụng được thiết kế để chịu cả nước lẫn hydrocarbon. Điều này cho thấy cần đi tới tên hệ và mã cấp vật liệu khi so sánh báo giá. Các hệ PU đúc TDI của Covestro.
Tách điều kiện làm việc thành ba tình huống
- Nước bắn rồi khô. Ghi số lần rửa, thời gian bề mặt còn ướt và điều kiện làm khô sau mỗi lần.
- Ngâm lâu hoặc luôn ẩm. Ghi phần chi tiết bị ngập, môi chất cụ thể và nhiệt độ tại vị trí lắp.
- Rửa nóng kèm hóa chất. Cung cấp tên chất tẩy, nồng độ sử dụng, nhiệt độ và thời gian của từng công đoạn.
Covestro mô tả khả năng kháng hóa chất của Desmopan TPU phụ thuộc cấu trúc, độ cứng, nhiệt độ, nồng độ và thời gian tiếp xúc. Khi chất lỏng là hỗn hợp chưa rõ tác động, hãng khuyến nghị kiểm tra cơ tính sau lão hóa trong chính môi chất đó. Đây là cơ sở để ghi rõ chu trình sử dụng trong yêu cầu thử. Hướng dẫn tính chất hóa học của TPU.
Ví dụ đặt bánh xe cho khu vực rửa sàn
Giả sử cần thay bánh xe của xe đẩy đi qua khu vực ướt và được vệ sinh cuối ca. Người mua nên gửi một bản mô tả gồm tải trên bánh, tốc độ di chuyển, tình trạng mặt sàn, chu trình rửa và thời gian nghỉ. Kèm ảnh lớp PU cũ, lõi bánh và vị trí hỏng nếu đang xử lý sự cố.
Sau đó, đề nghị nhà cung cấp nêu mã PU dự kiến, dữ liệu chịu môi chất và phương án đánh giá cả bánh hoàn thiện. Nếu hai phương án dùng độ cứng khác nhau, cần làm rõ yêu cầu chịu tải và biến dạng trước khi so giá. Có thể gửi kích thước theo mẫu bánh xe bọc PU cùng thông tin vận hành để thống nhất cấu hình.
Năm mục nên có trong yêu cầu thử mẫu
- Nhận dạng mẫu. Mã vật liệu, lô sản xuất, dạng mẫu và trạng thái trước thử.
- Môi trường. Tên nước hoặc dung dịch, thành phần và nồng độ cần kiểm soát.
- Điều kiện tiếp xúc. Nhiệt độ, thời gian, ngâm liên tục hay lặp chu kỳ ướt và khô.
- Chỉ tiêu đối chiếu. Ngoại quan, kích thước, độ cứng và các cơ tính phù hợp với nhiệm vụ của chi tiết.
- Tiêu chí chấp nhận. Mức thay đổi cho phép và bước chạy thử trên thiết bị do các bên thống nhất trước.
Để đọc số liệu đúng, xem cách đánh giá cao su sau khi ngâm trong chất lỏng và cách phân biệt độ bền kéo với độ giãn dài. Khi nhận báo cáo, hãy đối chiếu mã mẫu và toàn bộ điều kiện thử với bản yêu cầu đã gửi.
Đọc đúng phạm vi của tài liệu nhà sản xuất
Ví dụ, Dureflex PT9400 là màng và tấm polyurethane polyether được Covestro đề xuất cho môi trường nước, độ ẩm cao. Với tiếp xúc liên tục một số nhiên liệu và dung môi, tài liệu hướng người dùng xem các cấp polyester thích hợp. Hãng yêu cầu thử nghiệm ứng dụng để xác nhận sự phù hợp. Thông tin Dureflex PT9400.
Khi dùng một tài liệu như vậy để đặt bánh xe hoặc ru lô, cần yêu cầu dữ liệu cho đúng vật liệu đúc và đúng chi tiết. Hãy ghi riêng các mục còn thiếu bằng “cần xác nhận” trên bảng so sánh, để người duyệt mua biết nhà cung cấp cần bổ sung phần nào.
Câu hỏi thường gặp
Nhìn màu vàng trong có biết PU là polyester hay polyether?
Cần xác nhận bằng mã cấp vật liệu và tài liệu của nhà cung cấp. Màu của mẫu là thông tin ngoại quan, còn hồ sơ vật liệu mới là căn cứ để tra đúng dữ liệu chịu môi trường.
Chọn polyether rồi có thể bỏ thử mẫu?
Polyether giúp định hướng chọn hệ vật liệu cho môi trường ẩm. Việc duyệt mẫu vẫn cần gắn với điều kiện thực tế, tải làm việc và tiêu chí nghiệm thu của thiết bị.
PU đã mềm hoặc nứt thì có kết luận do thủy phân?
Cần ghi lại môi chất, nhiệt độ, lịch vệ sinh, thời điểm phát hiện và vị trí hỏng, rồi gửi mẫu để phân tích. Kết luận nguyên nhân nên dựa trên hồ sơ sử dụng và kết quả kiểm tra mẫu.
Tôi là Nguyễn Trọng Đạt – Quản lý sản xuất và kỹ thuật của Công ty TNHH cao su kỹ thuật Khánh Đạt. Với chuyên môn hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất cao su và cung cấp các sản phẩm làm từ cao su. Một số khách hàng chúng tôi đã cung cấp: Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam, EVN, PTSC cùng nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước.
