Với cao su đặc, có thể kiểm tra khối lượng riêng bằng cách cân mẫu trong không khí rồi cân khi mẫu ngập trong chất lỏng có khối lượng riêng đã biết. Kết quả giúp đối chiếu quy cách vật liệu và dự tính khối lượng sản phẩm. Khi nhận hàng, hãy yêu cầu cả phương pháp, đơn vị, mã lô và điều kiện đo trên phiếu. Phạm vi ISO 2781:2018.
Đọc đúng đơn vị trên phiếu
Khối lượng riêng thường ghi bằng g/cm³, kg/m³ hoặc Mg/m³. Ví dụ 1,30 g/cm³ = 1.300 kg/m³ = 1,30 Mg/m³. Khi phiếu chỉ ghi “tỷ trọng 1,30”, nên hỏi lại tên đại lượng và đơn vị. ISO 2781 áp dụng cho cao su đặc đã lưu hóa và cao su nhiệt dẻo, đồng thời phân biệt khối lượng riêng với tỷ số khối lượng riêng so với nước. Giới hạn áp dụng của ISO 2781.
Ví dụ từ hai số cân
Gọi A là số cân mẫu trong không khí, B là số cân biểu kiến khi mẫu ngập trong nước, đã xử lý phần giá treo theo hướng dẫn thiết bị. Công thức gần đúng để hiểu phép tính là ρ ≈ A ÷ (A − B) × ρ nước. Hướng dẫn METTLER TOLEDO có công thức đầy đủ với hiệu chỉnh lực nổi của không khí. Nguyên lý đo chất rắn, trang 10 của PDF.
Giả sử A = 13,00 g, B = 3,00 g và lấy gần đúng ρ nước = 1,00 g/cm³. Chênh lệch A − B là 10,00 g, nên kết quả bằng 13 ÷ 10 × 1,00 = 1,30 g/cm³. Đây là ví dụ tính toán. Phiếu thử thực tế cần dùng mật độ chất lỏng ứng với nhiệt độ đo và các hiệu chỉnh của phương pháp.

Bọt khí có thể làm lệch kết quả ra sao?
Bọt bám vào mẫu tạo thêm lực nổi. Khi B giảm, mẫu số A − B tăng, nên phép tính có thể cho khối lượng riêng thấp hơn. Sartorius lưu ý phải làm ướt mẫu kỹ, loại bọt và kiểm soát nhiệt độ chất lỏng khi xác định khối lượng riêng bằng cân. Các yếu tố ảnh hưởng phép đo của Sartorius.

Kiểm tra mẫu ngập hoàn toàn, cách thành và đáy cốc, rồi chờ cân ổn định. Dùng chổi mềm nhỏ gỡ bọt theo hướng dẫn thiết bị. Chất lỏng và chất làm ướt cần phù hợp với cao su. Chuẩn bị mẫu và bộ cân của METTLER TOLEDO.
Dùng kết quả khi nghiệm thu tấm cao su
Giả sử đơn mua đã thống nhất 1,30 ± 0,03 g/cm³. Khoảng chấp nhận theo ví dụ là 1,27–1,33 g/cm³. Phiếu ghi 1,30 nằm trong khoảng đó. Kết quả 1,38 cần được đối chiếu lại mã lô, quy trình lấy mẫu và phép đo trước khi xử lý lô hàng. Lưu yêu cầu này cùng hồ sơ nhận cao su theo lô.
Một tấm có kích thước thực 1 × 1 m, dày đều 3 mm có thể tích 0,003 m³. Với mật độ 1.300 kg/m³, khối lượng tính được là 3,90 kg. Nếu cân cả tấm lệch đáng kể, hãy đo lại chiều dày, kích thước và trừ bao bì. Có thể đối chiếu tiếp cách tính khối lượng tấm và cuộn cao su.
Những mục nên có trong phiếu thử
- Tên mác, mã lô và vị trí lấy mẫu trên tấm hoặc chi tiết.
- Tiêu chuẩn, phương pháp đo, chất lỏng sử dụng và nhiệt độ khi đo.
- Các số cân, kết quả từng mẫu và kết quả báo cáo kèm đơn vị.
- Giới hạn chấp nhận đã thống nhất và ghi nhận bất thường như bọt hoặc mẫu nổi.
Câu hỏi thường gặp
Hai mẫu cùng khối lượng riêng có cùng chất lượng không?
Để kết luận chất lượng, cần đối chiếu thêm các chỉ tiêu trong đơn hàng như độ cứng Shore A, độ bền kéo hoặc khả năng chịu môi chất. Khối lượng riêng là một mục kiểm soát của vật liệu. Hai công thức phối trộn có thể cho số đo gần nhau.
Mẫu nổi trên nước thì đo thế nào?
Phòng thử cần bộ giữ mẫu nổi phù hợp và xử lý phần đóng góp của bộ giữ theo phương pháp. Yêu cầu ghi rõ cách đo trên phiếu. Cách cân mẫu nổi trong bộ đo mật độ.

Tôi là Nguyễn Trọng Đạt – Quản lý sản xuất và kỹ thuật của Công ty TNHH cao su kỹ thuật Khánh Đạt. Với chuyên môn hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất cao su và cung cấp các sản phẩm làm từ cao su. Một số khách hàng chúng tôi đã cung cấp: Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam, EVN, PTSC cùng nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước.
















