Hậu lưu hóa silicone cần được xác nhận theo đúng mã vật liệu, trạng thái thử và yêu cầu sử dụng. Khi đặt gioăng hoặc chi tiết silicone, hãy hỏi sản phẩm giao tới đã qua công đoạn này chưa. Không nên mặc định mọi silicone đều phải sấy thêm, hoặc cứ dùng hệ platinum là có thể bỏ qua.
Hậu lưu hóa khác gì lưu hóa ban đầu?
Lưu hóa ban đầu tạo thành chi tiết cao su; hậu lưu hóa là bước xử lý nhiệt tiếp theo với thời gian được xác định. Mục đích có thể là cải thiện tính chất cơ học và giảm thành phần dễ bay hơi. Với hệ peroxide, một mục tiêu quan trọng là loại bớt sản phẩm phụ của phản ứng. Đây là công đoạn sản xuất cần kiểm soát, không phải thao tác hâm nóng trước khi lắp. WACKER giải thích mục đích hậu lưu hóa ở mục 6.1.
Nếu mới tìm hiểu vật liệu, có thể đọc phần đặc điểm của cao su silicone trước khi trao đổi yêu cầu gia công. Trong đơn hàng, nên ghi mã compound cụ thể thay cho mô tả duy nhất “silicone trắng” hoặc “silicone chịu nhiệt”.
Xác định hệ đóng rắn trước khi yêu cầu sấy
Elkem phân biệt silicone lỏng LSR dùng cơ chế cộng hợp với xúc tác platinum, trong khi silicone đặc HCR có thể dùng peroxide hoặc platinum. Vì vậy, tên dạng vật liệu và tên hệ đóng rắn là hai thông tin cần hỏi riêng. Xem phân loại silicone HCR và LSR của Elkem.
Hệ cộng hợp không tạo ra sản phẩm phụ dễ bay hơi từ phản ứng như hệ ngưng tụ. Tuy nhiên, hậu lưu hóa vẫn có thể được dùng để cải thiện tính chất, đặc biệt khi cần giảm độ nén dư. Không nên suy diễn “không có sản phẩm phụ phản ứng” thành “không còn bất kỳ thành phần dễ bay hơi nào”. Hướng dẫn RTV của WACKER, mục xử lý sau đóng rắn.
Khi nào cần chốt hậu lưu hóa trong yêu cầu mua hàng?
Nên làm rõ công đoạn này khi hồ sơ vật liệu ghi tính chất ở trạng thái đã hậu lưu hóa, khi bản vẽ yêu cầu một trạng thái giao hàng cụ thể, hoặc khi khách hàng cần kiểm soát phát thải và độ ổn định của chi tiết. Đây là những điểm cần xác nhận bằng hồ sơ, thay vì chỉ hỏi “hàng có tốt không?”.
- Gioăng chịu nén lâu: yêu cầu phiếu thử độ nén dư và điều kiện chuẩn bị mẫu. Xem thêm cách hiểu compression set để tách chỉ tiêu này khỏi độ cứng.
- Chi tiết lắp vừa rãnh: thống nhất đo nghiệm thu ở trạng thái giao hàng, sau các công đoạn đã thỏa thuận; không so số đo ở hai trạng thái khác nhau.
- Yêu cầu về thành phần dễ bay hơi: ghi rõ chỉ tiêu, phương pháp kiểm tra và giới hạn được hai bên thống nhất.
- Thay đổi nhà cung cấp hoặc mã nguyên liệu: duyệt lại mẫu cùng hồ sơ quy trình trước khi chuyển sang lô hàng mới.
Có những dòng vật liệu được thiết kế để sử dụng không cần hậu lưu hóa. Chẳng hạn, WACKER công bố dòng ELASTOSIL LR 5040 có hàm lượng thành phần dễ bay hơi thấp và tính chất phù hợp ngay ở trạng thái không hậu lưu hóa. Đây là ví dụ về một dòng cụ thể, không phải đặc tính chung của mọi silicone platinum. Brochure ELASTOSIL LR 5040 của WACKER.
Không sao chép một nhiệt độ và thời gian cho mọi chi tiết
Hướng dẫn của Mosites tách silicone làm màng chân không và compound dùng đúc; việc lựa chọn chu trình gắn với vật liệu và hình dạng chi tiết. Một chu trình được nhà sản xuất nêu cho sản phẩm của họ không trở thành công thức chung cho gioăng đang đặt. Quy trình đóng rắn silicone của Mosites Rubber.
Trong trao đổi kỹ thuật, hãy yêu cầu nhà cung cấp ghi cả căn cứ chọn chu trình. Phiếu chỉ có một con số nhiệt độ chưa cho biết thời gian được tính từ lúc nào, mẻ chứa bao nhiêu chi tiết, hoặc hàng có được kiểm tra sau xử lý hay không. Nếu thay đổi độ dày hoặc cách xếp mẻ, nên yêu cầu xác nhận lại quy trình.
WACKER hướng dẫn dùng lò tuần hoàn khí có cấp khí tươi, bố trí chi tiết có khoảng hở và tránh nhiễm chéo giữa hệ platinum với peroxide hoặc sản phẩm phân hủy của peroxide. Việc cấp và thải khí phải theo hướng dẫn vật liệu cùng thiết bị; không coi mọi tủ sấy là tương đương. Yêu cầu bố trí lò và xếp chi tiết của WACKER.
Checklist hồ sơ để nghiệm thu dễ hơn
- Mã silicone, hệ đóng rắn, mã lô và phiên bản phiếu kỹ thuật.
- Trạng thái mẫu thử trong tài liệu: vừa lưu hóa hay đã hậu lưu hóa.
- Trạng thái giao hàng được xác nhận trên đơn đặt hàng.
- Nếu có hậu lưu hóa: mã quy trình, nhiệt độ, thời gian và cách xác định thời điểm bắt đầu giữ nhiệt.
- Kết quả kiểm tra kích thước và tính chất được chọn làm tiêu chí nghiệm thu.
- Quy tắc xử lý khi đổi vật liệu, đổi quy trình hoặc kết quả mẫu không đạt.
Ví dụ, hai đơn vị cùng báo giá gioăng silicone một độ cứng. Báo giá A kèm mẫu đã hậu lưu hóa; báo giá B chưa ghi trạng thái. Chưa đủ căn cứ kết luận B kém chất lượng hoặc A phù hợp hơn. Hãy yêu cầu hai bên xác nhận cùng mã yêu cầu, trạng thái giao hàng và phương pháp thử rồi mới so giá. Nếu kích thước là điểm quan trọng, gửi kèm cách đo kích thước gioăng đã thống nhất.
Câu hỏi thường gặp
Gioăng hết mùi có chứng minh đã hậu lưu hóa đạt yêu cầu không?
Không nên dùng cảm nhận mùi làm tiêu chí nghiệm thu duy nhất. Yêu cầu hồ sơ công đoạn và kết quả thử đúng chỉ tiêu cần kiểm soát. Một quan sát cảm quan không thay thế được thông tin về mã vật liệu và trạng thái mẫu.
Có nên tự đưa gioăng mua về vào tủ sấy?
Nên yêu cầu nhà cung cấp xác nhận trước. Tự thêm một công đoạn nhiệt sẽ tạo ra trạng thái sản phẩm khác với hồ sơ ban đầu; sau đó cần đánh giá lại theo yêu cầu sử dụng. Không tự chọn nhiệt độ bằng cách sao chép bảng của vật liệu khác.
Ghi “đã hậu lưu hóa” đã đủ để nhận hàng chưa?
Chưa đủ. Cần gắn thông tin này với mã lô, quy trình đã thỏa thuận và tiêu chí nghiệm thu. Nếu sản phẩm được đề xuất dùng ở trạng thái không hậu lưu hóa, hãy yêu cầu bằng chứng cho đúng mã vật liệu và ứng dụng đó.
Tôi là Nguyễn Trọng Đạt – Quản lý sản xuất và kỹ thuật của Công ty TNHH cao su kỹ thuật Khánh Đạt. Với chuyên môn hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất cao su và cung cấp các sản phẩm làm từ cao su. Một số khách hàng chúng tôi đã cung cấp: Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam, EVN, PTSC cùng nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước.
