Nếu cổ trục còn một dải tròn nhẵn đủ rộng và vỏ máy cho phép đổi chiều sâu lắp, có thể dời phớt để môi chạy trên dải đó. Nếu vị trí phớt cố định, hãy đối chiếu cỡ ống lót sửa trục. Khi chính trục hoặc ổ đỡ đã hỏng, cần xử lý cụm trục trước khi thay phớt.
Một phớt dầu mới đúng mã vẫn có thể rò nếu môi cao su tì vào rãnh cũ. Trước khi đặt phụ tùng cho đầu trục hộp giảm tốc, hãy ghi vị trí rãnh so với vai trục và bề rộng phần trụ còn nguyên bên cạnh. Hai kích thước này thường khó xác định từ ảnh chụp.
Tìm đúng vệt chạy của môi phớt
Sau khi dừng và cô lập máy theo quy trình bảo trì, ghi lại chiều lắp, độ sâu của mặt phớt so với mặt vỏ và chụp ảnh trước khi tháo. Lau sạch dầu trên cổ trục rồi soi nghiêng để thấy vòng tiếp xúc. Đối chiếu vị trí vòng này với môi giữ dầu trên bản vẽ mặt cắt của phớt. Loại có thêm môi chắn bụi có thể để lại hai vệt gần nhau. Xem mặt cắt phớt dầu Stefa của Trelleborg.
Vệt sáng giúp xác định nơi môi từng chạy. Muốn chọn phụ tùng, cần ghi riêng bề rộng vùng hỏng, khoảng cách từ vệt đến mặt chuẩn và đường kính phần còn nguyên. Nếu dầu xuất hiện giữa vành ngoài phớt và lỗ vỏ, hãy kiểm tra mặt lắp ở vỏ trước khi kết luận rãnh trên trục là đường rò.
Chọn mặt chạy mới cho phớt
Dời chiều sâu lắp khi còn bề mặt làm kín phù hợp
Trên bản vẽ lắp, đặt mặt chuẩn của phớt ở vị trí dự kiến rồi xác định nơi mép môi tiếp xúc trục. Dải đó phải nằm trọn trên đoạn trụ phù hợp, tránh vùng đã mòn, mép vát và vai trục. Kiểm tra cả chiều dài đỡ vành ngoài phớt trong lỗ vỏ, vị trí chặn và khoảng hở với chi tiết bên cạnh. Trelleborg liệt kê đổi chiều sâu lắp là một cách chuyển môi phớt sang mặt chạy mới. Tài liệu Rotary Seals, mục Dismantling and replacement.
Dùng ống lót khi phải giữ nguyên vị trí phớt
Ống lót sửa trục là một ống thành mỏng lắp lên cổ trục để môi phớt chạy trên mặt ngoài của ống. Với dòng Speedi-Sleeve, SKF thiết kế chiều dày để có thể dùng phớt thay thế cùng cỡ ban đầu. Phải chọn đúng mã ống theo đường kính và kiểm tra chiều dài làm việc đủ phủ vị trí môi. Sổ tay CR Seals của SKF, mục Speedi-Sleeve.
Để tra cỡ Speedi-Sleeve, SKF hướng dẫn đo đường kính ở phần trục chưa mòn tại ba vị trí, lấy trung bình rồi so với dải đường kính của mã ống. Giữ lại cả ba trị số trong phiếu đo. SKF loại trừ việc đặt ống đè lên rãnh then, lỗ ngang, then hoa hoặc ren vì thành ống có thể biến dạng. Hướng dẫn chọn và lắp ống lót của SKF.
Xử lý cụm trục khi hư hỏng vượt ra ngoài vệt mòn
Một ống lót có thể tạo mặt chạy mới cho môi phớt. Nếu kiểm tra còn phát hiện trục cong, ổ đỡ rơ hoặc vết nứt, hãy ghi thành hạng mục sửa chữa riêng. Bộ phận bảo trì cần đối chiếu bản vẽ và giới hạn của máy để chọn gia công phục hồi, thay trục hay xử lý ổ đỡ. Chỉ chốt kích thước phớt sau khi đã xác định kích thước cổ trục sau sửa.
Ví dụ đọc ba số đo trước khi hỏi giá
Giả sử trên cùng đoạn cổ trục còn nguyên, kỹ thuật viên ghi được 49,98 mm, 50,00 mm và 49,99 mm. Giá trị trung bình là 49,99 mm. Trong yêu cầu báo giá, nên ghi cả ba kết quả, kèm chiều dài cổ trục có thể lắp ống. Con số 50 trên mã phớt cũ chỉ là đầu mối để tra cứu. Cần thấy dải đường kính cho phép và chiều dài mặt chạy của mã ống cụ thể mới có thể đặt hàng.
Nếu ảnh chụp cho thấy cạnh rãnh còn một dải sáng, người mua có thể yêu cầu hai phương án báo giá. Phương án dùng phớt đơn cần kèm vị trí lắp mới đã kiểm tra trên mặt cắt. Phương án có ống lót cần nêu mã ống, mã phớt tương thích và vị trí môi sau lắp. Cùng một bộ số đo khi ấy có thể dùng để đối chiếu hai chào giá.
Thông tin nên gửi cùng yêu cầu mua phớt
- Mã máy và vị trí sửa, chẳng hạn đầu trục ra của hộp giảm tốc. Gửi ảnh vùng rò, ảnh mặt phớt trước khi tháo và ảnh cổ trục sau khi lau sạch.
- Mã phớt cũ, đường kính trục danh nghĩa, đường kính lỗ vỏ, chiều rộng thân phớt và bản vẽ mặt cắt nếu có.
- Ba số đo ở phần chưa mòn nếu đang tra Speedi-Sleeve, bề rộng vùng mòn và khoảng cách đến mặt chuẩn. Đánh dấu mặt chuẩn ấy trên ảnh hoặc bản phác.
- Loại dầu thực tế, nhiệt độ và tốc độ vận hành nếu đã biết, cùng điều kiện bụi hoặc nước tại vị trí lắp. Nếu đổi vật liệu môi, đề nghị nhà cung cấp xác nhận khả năng làm việc với loại dầu này.
Khi bên bán gửi phiếu vật liệu, có thể đối chiếu kết quả thử ngâm cao su trong chất lỏng với loại dầu đã khai báo. Với các phớt mua dự phòng, cách bảo quản gioăng cao su trong kho giúp chuẩn bị chỗ cất để phần cao su tránh biến dạng trước khi lắp.
Câu hỏi thường gặp
Có thể lấy đường kính ở đáy rãnh để đặt ống lót không?
Đáy rãnh cho biết vị trí đã mất vật liệu. Khi chọn ống Speedi-Sleeve, phần cổ trục còn nguyên mới là nơi lấy đường kính để tra độ lắp. Nếu toàn bộ vùng dự kiến đặt ống đã hỏng, hãy gửi bản vẽ và số đo thực tế cho người phụ trách sửa trục trước khi chốt mã.
Nên ép phớt mới sâu thêm bao nhiêu milimét?
Khoảng dời phụ thuộc vị trí môi trên tiết diện phớt, bề rộng vùng mòn và chiều sâu lắp còn dùng được trong vỏ. Cách trao đổi rõ nhất là ghi vị trí mặt phớt mới so với một mặt chuẩn cố định, kèm hình chỉ nơi môi sẽ chạy. Nếu vỏ có vai chặn cố định và chưa có phương án lắp được xác nhận, hãy đánh giá ống lót hoặc sửa cổ trục.
Tôi là Nguyễn Trọng Đạt – Quản lý sản xuất và kỹ thuật của Công ty TNHH cao su kỹ thuật Khánh Đạt. Với chuyên môn hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất cao su và cung cấp các sản phẩm làm từ cao su. Một số khách hàng chúng tôi đã cung cấp: Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam, EVN, PTSC cùng nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước.
