Triển vọng cây “vàng trắng” ở Lai Châu

Ngày 17-10-2016 là ngày không thể quên được của cán bộ, công nhân viên Tập đoàn công nghiệp cao-su Việt Nam, của Đảng bộ, chính quyền và hàng chục nghìn người dân Lai Châu, bởi đó là ngày những giọt mủ trắng đầu tiên thu được từ đại dự án cao-su Tây Bắc.

Lưu bản nháp tự động
Cây cao-su trên địa bàn huyện Sìn Hồ (Lai Châu) đã bắt đầu được khai thác mủ.

Những giọt mủ trắng đã làm sáng tỏ những hoài nghi và thổi bùng lên khát vọng đánh thức vùng đất còn nhiều gian khó này… TÁM năm kể từ ngày Tập đoàn công nghiệp cao-su Việt Nam (VRG) chính thức triển khai trồng cây cao-su đầu tiên ở Tây Bắc, gồm các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Yên Bái và Điện Biên, cây cao-su đã cho thấy thành quả, dù chỉ là bước đầu. Một số công ty cao-su trên địa bàn đã mở cạo và cây cao-su cho mủ khá tốt trước khi Công ty cổ phần cao-su Lai Châu tổ chức lễ cạo mủ và công bố rộng rãi. Theo số liệu kiểm đếm, lô cao-su đầu tiên khai thác tại nông trường Lùng Thàng (xã Lùng Thàng, Sìn Hồ) cho lượng mủ đạt tám tạ/ha, vượt hai tạ so với mục tiêu tập đoàn yêu cầu. Đây có lẽ là câu trả lời thuyết phục nhất đối với những hoài nghi khi dự án mới triển khai. Nhiều ý kiến cho rằng, cây cao-su không thể phát triển được ở miền núi phía bắc, hoặc nếu có sống thì cũng không thể cho mủ. Mặc dù đến thời điểm này chưa thể khẳng định cây cao-su sẽ mang lại hiệu quả kinh tế lớn hay không, bởi đây mới chỉ là thời điểm mở cạo, cao-su là cây công nghiệp dài ngày, để có sản phẩm cần thời gian cũng như nhiều yếu tố phụ trợ. Điều đáng nói là khi đưa vào khai thác đại trà, cần xây dựng các công trình hỗ trợ chế biến nhằm tăng giá trị sản phẩm. Điều này đồng nghĩa với việc sẽ tạo thêm được nhiều việc làm, tăng thêm thu nhập, mở rộng thêm diện tích. Quan trọng hơn, nó sẽ góp phần làm thay đổi tư duy sản xuất cũ còn nhiều hạn chế của người dân.

Việc phát triển cây cao-su ở Tây Bắc mang ý nghĩa to lớn đối với an sinh xã hội cho người dân nơi đây. Còn nhớ thời điểm trước khi VRG triển khai dự án, hầu như toàn vùng Tây Bắc loay hoay với các loại cây trồng dài ngày. Ngay như Lai Châu, thời điểm đó cũng vật lộn với các dự án trồng quế, thảo quả hay một số loại cây ăn quả. Theo Tổng Giám đốc VRG Trần Ngọc Thuận, việc đưa cây cao-su lên miền núi phía bắc là một quyết định “dũng cảm” của ban lãnh đạo tập đoàn bởi lẽ tại đây, cây cao-su chưa từng được kiểm chứng về sức sống, về hiệu quả kinh tế. Nhưng được sự ủng hộ của nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, và cũng là sự tri ân, mong muốn chia sẻ những khó khăn đối với đồng bào các dân tộc Tây Bắc, VRG quyết tâm đưa cây cao-su bắc tiến. Tuy nhiên, không nhiều người biết rằng, việc VRG đầu tư ra phía bắc là cả một quá trình nghiên cứu, thử nghiệm rất công phu của các chuyên gia đầu ngành về cao-su cũng như tham khảo ý kiến từ nhiều nguồn khác. Ngoài ra, không thể không nói tới sự ủng hộ hết sức có thể của chính quyền địa phương, người dân tại các tỉnh triển khai dự án.

Suốt tám năm cùng hàng chục nghìn hộ dân các tỉnh Tây Bắc góp đất, góp sức, VRG đã triển khai, trồng hơn 29.000 ha với tổng số vốn đầu tư đạt hơn 4.000 tỷ đồng. Riêng tại tỉnh Lai Châu, hiện có hơn 13 nghìn ha cao-su được trồng, một số diện tích bắt đầu cho khai thác.

Hiệu quả lớn nhất mà cây cao-su mang lại là góp phần tích cực cùng các địa phương thực hiện chính sách an sinh xã hội, xóa đói, giảm nghèo đối với đồng bào các dân tộc Tây Bắc. Trung bình có tới 95% số công nhân cao-su là người dân địa phương. Mỗi người được trả công hơn ba triệu đồng/tháng tùy theo khối lượng công việc. Những nơi nào có dự án là các dự án phụ trợ xuất hiện như điện, đường, trường học, trạm y tế… Ngoài ra, bắt đầu từ khi cây cao-su cho thu hoạch, trong một năm, mỗi hộ dân ký hợp đồng góp đất trồng cao-su được chia tỷ lệ 10% sản phẩm thu được. Đối với Lai Châu, kể từ khi cây cao-su có thu hoạch, với mức thu nhập khá, đều đặn và lại có phần trăm từ việc bán sản phẩm, người dân đều tự giác đi làm, thậm chí còn đăng ký làm thêm giờ… Tính đến nay, Công ty cổ phần cao-su Lai Châu đã ký gần 11 nghìn hợp đồng góp vốn bằng đất với người dân; sử dụng thường xuyên 1.000 công nhân là người địa phương, mức lương tháng trung bình 3,4 triệu đồng/người.

Với việc cây cao-su sống tốt, cộng với 63 tấn mủ đầu tiên thu được trên đất Lai Châu đã bước đầu khẳng định sự đúng đắn trong chủ trương và tư duy dám nghĩ, dám làm của những người quyết tâm đưa loài cây này phủ xanh một dải đất kiên cường nhưng còn nhiều gian khó. Hy vọng rằng, cùng với thời gian, cây cao-su sẽ phát huy giá trị “vàng trắng” đích thực, trở thành loại cây trồng chủ lực của nhân dân các dân tộc Tây Bắc, mở ra hướng phát triển cho toàn vùng.

Dự án cao-su vùng Tây Bắc nói chung và ở tỉnh Lai Châu nói riêng đã góp phần thúc đẩy an sinh xã hội, giải quyết việc làm, phủ xanh đất trống… Hy vọng rằng, cây cao-su sẽ trở thành loại cây mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo động lực phát triển cho toàn vùng.

ĐỖ NGỌC AN Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu

Việc cây cao-su có mủ khi khai thác lô đầu tiên ở Tây Bắc cho thấy đó là quyết định đúng đắn của lãnh đạo VRG, cán bộ, công nhân viên các công ty cao-su trên địa bàn. Dù mới chỉ là bước đầu, nhưng chúng tôi tin tưởng vào tương lai tươi sáng của loại cây này.

NGUYỄN HỒNG THẮNG Tổng Giám đốc Công ty cổ phần cao-su Lai Châu

Trước kia làm rẫy không đủ ăn đâu, nghe cán bộ bảo góp đất trồng cao-su, rồi đi làm được tiền công, cũng hơn làm nương. Bây giờ sẽ có thêm tiền được chia phần trăm nữa, đồng bào dân tộc thiểu số ở đây thấy hơn làm ngô, làm lúa nhiều đấy.

TAO VĂN KHẰM Bản Can Hồ, Lùng Thàng, Sìn Hồ, Lai Châu

THÀNH THƯỜNG TUẤN